Eiwitten

Eiwitten (ook wel proteïnen genoemd) vormen een grote klasse van biologische moleculen, die bestaan uit ketens van aminozuren. Eiwitten bestaan uit koolstof, waterstof, zuurstof en stikstof. Eiwitten zijn essentieel voor organismen.

Eiwit onderscheidt zich van koolhydraten en vet vanwege de stikstof die het eiwitmolecuul bevat.

Eiwit is een belangrijke voedingsstof die in veel voedsel is terug te vinden. Eiwitten leveren calorieën en aminozuren. Aminozuren zijn bouwstenen voor het eiwit in lichaamscellen. Het lichaam bevat dus veel (ieder levende cel en alle lichaamsvloeistoffen, behalve urine en gal) eiwit wat belangrijk is, eiwit is namelijk een belangrijk bouwsteen van spieren, organen, botten en klieren.

Zonder eiwit zijn we nergens. De aminozuren zorgen er namelijk voor dat het lichaam nieuwe cellen maakt en de oude cellen vernieuwd. Tevens worden de aminozuren in het lichaam gebruikt om bepaalde stoffen voor het afweersysteem aan te maken en spelen ze een belangrijke rol bij onze hormoonhuishouding.

Aminozuren kunnen we uit ons voedsel halen, maar worden in sommige gevallen ook door het lichaam zelf aangemaakt (niet essentiële aminozuren). Aminozuren die ons lichaam niet zelf kan aanmaken noemen we ook wel ‘essentiële aminozuren’. Essentiële aminozuren zijn: isoleucine, leucine, lysine, methionine, phenylalanine, threonine, tryptophaan en valine. Aminozuren leveren dus energie (calorieën) aan het lichaam.

Eiwit in ons voedsel

Om aan voldoende eiwitten te komen is het belangrijk voldoende voedingsmiddelen te nuttigen die rijk zijn aan eiwitten. Vlees, gevogelte, vis, melk, kaas en eieren zijn producten die veel dierlijke eiwitten bevatten. Tevens hebben we ook producten die plantaardige eiwitten bevatten zoals; brood, noten, linzen en bonen.

We kunnen stellen dat alle dierlijke eiwitten voldoende essentiële aminozuren bevatten. Bij de plantaardige producten verschilt dit per product, waardoor het voor vegetariërs is aan te raden op te letten welke producten met eiwit zij eten, dat ook zij voldoende essentiële eiwitten binnen krijgen.

Het komt niet veel voor dat het menselijk lichaam een tekort ontwikkeld aan eiwit. Eerder zal een mens teveel eiwitten binnen krijgen als te weinig. Een teveel aan eiwit levert in het algemeen geen gezondheidsproblemen (of we moeten spreken van een echte overdaad aan eiwitten). Wel kan een teveel aan eiwit problemen geven voor baby’s en mensen met problemen aan de nieren.

Eiwit staat bekent als een verzadigende voedingsstof. Ook is er eiwit nodig om spierweefsel te ontwikkelen en in stand te houden. Spierweefsel staat erom bekend dat het meer calorieën verbrandt als vetweefsel. Vandaar dat veel mensen die willen afvallen gebruik maken van een eiwitrijk dieet.

Waarom hebben we eiwit nodig?

Een volwassen persoon bestaat gemiddeld voor twaalf kilo uit eiwit. Dit wordt opgebouwd uit de aminozuren die we binnenkrijgen via ons voedsel en die het lichaam voor een gedeelte zelf aanmaakt. Deze grote hoeveelheid eiwit wordt door het lichaam gebruikt om cellen in het lichaam te vernieuwen. Het lichaam bouwt het  ‘oude’ eiwit af om het te vervangen door het ‘nieuwe’ eiwit. Dit doet het lichaam om  een verstoorde celfunctie en celgroei tegen te gaan. Dus ook bij de genezing van wonden is eiwit van groot belang. Alhoewel we er dan wat extra van nodig hebben is het uitermate belangrijk voor de genezing. Tevens verliest het lichaam kleine hoeveelheden eiwit met uitvallende haren, nagels, huidschilfers, zweet en urine.

Eiwitten als energieleverancier

Zoals eerder benoemd leveren eiwitten ons energie.

Eiwit (uit voedsel of spieren) wordt in het lichaam omgezet in glucose. Dit gebeurt over het algemeen wanneer het lichaam over onvoldoende glucose beschikt wat veroorzaakt wordt door te weinig eten of te lang niet eten, of een tekort aan koolhydraten. Dit proces zal het lichaam ook in gang zetten wanneer er zich een overschot aan eiwit in het lichaam bevindt.

Eiwitten en allergie

Eiwitten kunnen een aanleiding zijn tot allergische reacties en een allergie. Dit heeft er mee te maken dat de structuur van eiwit telkens lichtjes verschilt. Het kan dus zijn dat sommige eiwitten een reactie uitlokken, terwijl andere eiwitten volledig veilig zijn.

Een van de meest voorkomende allergieën onder eiwitten is een allergische reactie op caseïne (melkproteïne) en gluten (eiwitten uit graangewassen zoals bijvoorbeeld tarwe, rogge, gerst en haver). Dit laatste wordt ook wel gluten intolerantie of coeliakie genoemd. Ook zien we wel dat mensen allergische reacties hebben op bepaalde eiwitten afkomstig van pindanootjes of weekdieren.